Spoorwegnostalgie

Tussen zoet en zout water

In mei 2017 vonden er in Nederland enkele evenementen kort na elkaar plaats die het bezoeken meer dan waard waren. Zo was er op 20 mei 2017 een fotorit bij de Stoomtrein Goes Borsele, waarbij de zadeltanklocomotief 8811 samen met de Hippel 521 en Sik 264 werden ingezet. De 8811 (van de StoomStichting Nederland) zou toch al op bezoek komen bij de SGB voor het festival "Sporen naar het Verleden" dat een week later zou plaatsvinden tijdens het lange hemelvaartweekend. Goed idee dus om de locomotief wat eerder over te brengen en er meteen een fotorit mee te organiseren. Tijdens dit eerder genoemde festival zou ook de 2225 van de Stichting Museum Materieel Railion op bezoek komen. Reden genoeg om op een goede week tijd 2 keer een bezoek te brengen aan de SGB.

De SGB was echter niet de enige vereniging waar in deze periode iets te beleven viel. Op Onze Lieve Heer Hemelvaart wordt bij alle Nederlandse spoorweg- en trammusea de "Nationale Stoomtreindag" georganiseerd. Ook bij de museumvereniging "Rotterdamsche Tramweg Maatschappij" vond er om die reden een driedaags festival plaats, waarbij meerdere stoom- en dieseltrams werden ingezet volgens een intense dienstregeling. Doordat er op vrijdag 26 mei 2017 ook een avondrit werd ingelegd, had uw webmaster meteen interesse om op deze dag een eerste bezoek aan de RTM te organiseren.

Gedurende 3 dagen konden zo verschillende opnames worden gemaakt die zomaar 70 jaar geleden eerder tot stand hadden kunnen komen. Nu ja, op één belangrijk wapenfeit na, want de tramlijn van de RTM ligt op een recent opgespoten stuk land, waar 70 jaar eerder nog gewoon de zee lag.

De foto's van deze reportage werden gemaakt in mei 2017, toen ik geen idee had dat de zomer van 2017 de ellendigste zomer uit mijn leven zou worden. Behoorlijk onverwacht moest ik ineens afscheid nemen van mijn vader, Georges Habraken.

Als ik vandaag zo geïnteresseerd ben in stoomtreinen, dan heb ik dat vooral aan hem te denken, als kind stond hij zelf al langs het spoor in Hamont te genieten van de passerende stoomtreinen uit België en Nederland. Tijdens mijn jeugd gingen we vaak samen op pad en maalden dan zoveel mogelijk spoorkilometers af, vooral door Nederland en soms in België. Langzaamaan deed onze papa het wat kalmer aan, terwijl ikzelf nieuwe horizonten opzocht. Vaak vroeg hij zich fronsend af in wat voor godverlaten oord ik nu weer terechtkwam, maar steeds keek hij geïnteresseerd mee naar nieuw fotomateriaal. Toen we eind mei samen de foto's uit deze reportage bekeken, kon niks doen vermoeden dat hij er enkele maanden later niet meer zou zijn. Het voelde dus heel dubbel om deze reportage af te maken en te beseffen dat ik de première van volgende fotosafari's niet meer aan mijn vader kan gunnen.

Tot zover had ik het alleen nog maar over het treinenaspect, maar mijn vader betekende natuurlijk zoveel meer voor me... Dit allemaal beschrijven zou ons te ver leiden, maar ik wil het wel kort hebben over de wekelijkse zondagvoormiddagen samen. Tot op het laatst gingen mijn vrouw, mijn broer en ik bij onze papa ontbijten: rustmomenten na weer een drukke werkweek. In zijn pretoogjes kon je al zien wanneer hij een onderwerp ging aansnijden dat weer voor de nodige reactie aan de ontbijttafel zou zorgen. Wekelijks hadden we zo stevige gesprekken over de actualiteit. Gesprekken waarbij we lang niet altijd dezelfde mening hadden, maar waar we toch beiden naar uitkeken 'omdat het kon' vanuit ons respect voor elkaar.

Afscheid moeten nemen is nooit leuk, zeker niet wanneer het om een ouder gaat, maar toch ben ik dankbaar om de vele 'quality time' die we samen hebben doorgebracht.

Ik ga je missen papa...

Zoals al in de inleiding gezegd, beginnen we dit drieluik bij de SGB voor een fotorit met de voormalige NS8811. Bij onze aankomst op 20 mei 2017 op het tractieterrein te Goes worden nog de laatste voorbereidingen getroffen voor de rit. Hierbij kan deze opname worden gemaakt waarbij een vrijwilliger van de SGB wordt weerspiegeld in een van de frontseinen van de stomer. Het lichtspel in de ontsnappende stoom voegt nog wat extra sfeer toe.

Enkele honderden meters voor de eerste officiële fotostop zien we vanuit de begeleidende reizigerstrein een paard met ploeg bezig op een veld in 's-Gravenpolder. Een plaatselijke bewoner (Erik Schrijver) maakt er een erezaak van om deze oude technieken nog in leven te houden en dus bewerkt hij zo regelmatig velden in de buurt. Hoewel dit natuurlijk een fantastisch fotomotief oplevert, is het voor de reisleiding onmogelijk om dit in het officiële programma op te nemen door een strak tijdsschema. Dan maar snel te voet terug om vast te stellen dat paard en kar net in een trailer worden ingeladen. Gelukkig krijgen we de eigenaar zo ver om toch nog even het veld op te gaan, voordat de NS8811 met haar goederentrein naar Hoedekenskerke passeert. Het paard wordt terug ingespannen en met haar ploeg terug het veld op geleid. Net op tijd, want in de verte zien we de goederentrein al naderen. De zon laat het helaas wat afweten, maar desalniettemin levert het toch een erg leuke opname op.

Een beetje tegen onze verwachtingen in zijn we nog op tijd terug aan de eerste 'officiële' fotolocatie om nog een foto te kunnen maken. Aan deze dijkcoupure in Kwadendamme pauzeert de NS8811 met haar goederentrein voor enkele statische opnames. Hoewel uw webmaster ook daar opnames van heeft, vindt hij deze opname tijdens het daaropvolgende vertrek toch leuker. Een stomer moet nu eenmaal... stomen.

In Hoedekenskerke vinden enkele fotostops met oldtimers plaats. Tijdens het voorbereiden van de eerste fotostop heeft de machinist tijd voor een babbeltje met een boer die met zijn tractor (een Mc Cormick D 436) is komen aanrijden.

Er is ook een DAF Torpedo 160 uit 1964 van de partij. Zou het viercijferige telefoonnummer nog werken? De chauffeur mag alleszins héél fier zijn op deze knappe restauratie!

Wat later komt de NS8811 aanrijden, maar de zon vanop de vorige foto heeft ondertussen plaats gemaakt voor een plensbui. Toch kan dat de pret niet bederven, want met de rangeerder die net teken doet op een naderende auto, ziet dit alles er toch erg sfeervol uit.

Vervolgens is het de beurt aan de 'Hippel' 521 en die heeft blijkbaar de zon meegebracht. We zien haar met een goederentrein vanuit Goes bij de passage van het dorpje Hoedekenskerke.

In Hoedekenskerke moet er worden gerangeerd, zodat we in de namiddag enkele andere treinsamenstellingen voor de lens krijgen. Hierbij wordt Sik 264 ingezet om enkele ketelwagens naar een ander spoor te loodsen, terwijl ook de 521 achterop meeloopt.

Iets later zijn de rangeringen klaar en ontmoeten we de Sik tussen Hoedekenskerke en Baarland. Duidelijk te zien, is dat de machinist deze locomotor langs buiten bedient. Zou dit destijds als een vooruitgang zijn ervaren toen ze lichte stoomlocomotieven moesten vervangen?

Vervolgens is het de beurt aan de 521 om met enkele ketelwagens te poseren. Doordat de zon het voorlopig voor bekeken houdt, wordt bewust gekozen voor een wat alternatieve belichting.

Na het dieselgeweld mag de NS8811 opnieuw in actie komen. Ondertussen heeft de zadeltanklocomotief een mooie gemengde goederentrein aan de haak voor een tweede rit naar Hoedekenskerke. Opvallend is dat zelfs in mei deze locomotief nog een mooie witte rookpluim heeft. Zou dit enkel aan het vochtige weer liggen, of is er toch ook een verband met het ontbreken van oververhitterelementen in deze loc?

Enkele kilometers verderop bevinden we ons weer tussen de weilanden. Op de loc is er blijkbaar van bemanning gewisseld, want terwijl er tijdens de fotostops in de voormiddag eerder spaarzaam met de locomotief werd gereden, lijkt het er nu op of de regulateur maar twee standen kent. Niet dat we daar rouwig om zijn overigens.

We worden per motorwagen naar Hoedekenskerke vervoerd, waar we met de groep deelnemers aan de goederensporen zullen wachten op de NS8811 met haar goederentrein. Doordat die op blokafstand van de motorwagen moet rijden, is er echter nog tijd genoeg om de stoomtrein tegemoet te wandelen. Zo kan deze lijnopname worden gemaakt, waarbij we tot onze verrassing (en dankbaarheid aan de machinist!) ook nog eens op een mooie stoompluim worden getrakteerd.

In Hoedekenskerke is er vervolgens de obligate parallel. Uw webmaster heeft het meer voor lijnopnames, maar het moet gezegd: dit had effectief op deze manier kunnen gebeuren 'in de goeien ouwen tijd'..

We ronden de dag af aan het station van (even diep inademen!) 's-Gravenpolder-'s-Heer Abtskerke. De NS8811 werd samen met haar goederentrein door de Hippel 521 naar hier gesleept en mag nu nog een laatste keer voor vandaag haar kunstjes tonen. De zon speelt kat-en-muis met de wolken, maar uiteindelijk breekt ze toch net op het juiste moment nog hard genoeg door om de scène mooi te belichten. Een sfeervolle afsluiter van deze dag!

Zes dagen later (op 26 mei 2017) bevinden we ons terug in Nederland, met name in de provincie Zuid-Holland waar we op bezoek gaan bij de RTM. Onder een stralende zon met bijbehorende temperaturen kunnen we genieten van meerdere stoom- en dieseltrams die volgens een intensieve dienstregeling rijden gedurende drie dagen van het Hemelvaartweekend. Lang moet er niet worden gewacht op de eerste stoomtram van de dag: al na tien minuten komt loc 54 met de eerste tram van de dag voorbij gereden richting West Repart. De toon is meteen gezet!

Wat later zien we ook loc 50 met een reizigerstram passeren richting West Repart. We zien deze tram (net als de vorige) op het dubbelsporige traject tussen de remise van Ouddorp en de keerlus nabij het bezoekerscentrum. Dit traject is érg fraai door haar ligging en de plaatsing van telegraafmasten.

Hierna is het opnieuw de beurt aan loc 54. We zien de tram in de keerlus nabij het bezoekerscentrum. Leuk dat er net op het juiste moment enkele scheppen kolen op het vuur gaan, waardoor de locomotief goed rokend voorbij komt gereden.

Ook de dieseltrams worden in de kijker gezet. Tram M67 is daarbij voor uw webmaster de absolute blikvanger. Deze tram mag 's middags met een goederentram een rondje door de keerlus rijden 'van het depot naar het depot'. Nu ja, bijna toch, want in feite rijdt de tram van het depot naar het perron schuin voor het depot. Daar loopt het motorrijtuig om en wordt er gewoon weer via de keerlus teruggereden. Op de heenweg wordt weer voor het dubbelsporige traject gekozen, aangezien uw webmaster dit deel écht wel heel fotogeniek vindt.

Voor de terugweg gaat uw webmaster in het begin van de keerlus staan. Wat een schitterende compositie om voor de lens te krijgen... Al bij al wel opvallend en jammer dat we slechts met 2 liefhebbers deze tram fotograferen; wellicht verkozen de meeste trein- en tramliefhebbers een van de grootschaligere evenementen die tegelijkertijd plaats vonden?

Tijd om ook het traject tussen Ouddorp en West Repart in beeld te brengen. De tramlijn ligt hier grotendeels ingesloten tussen een wat te modern ogende weg en enkele vroegere zeearmen. Langs de zijde van de zeearmen foto's maken, valt niet mee omdat je meteen een pak lager dan het spoor staat, waardoor er van de onderkant van de trein niet zoveel te zien is. Langs de kant van de weg fotograferen ziet uw webmaster al helemaal niet zitten. Dan maar een creatieve oplossing in de vorm van deze Margrieten die een mooi motief bieden wanneer loc 50 met een reizigerstrein naar West Repart rijdt.

Het personeel op de trams heeft er duidelijk ook zin in. Knap werk dat jullie presteren, dames en heren van de RTM!

Wat later mag ook de 'Meeuw' op stap. Dit motorrijtuig met nummer MD1805 sleept een gemengde goederen- en reizigerstram van Ouddorp naar West Repart. We zien deze tram na het verlaten van de keerlus bij het naderen van de remise van Ouddorp.

Aan de vertrekplaats in Ouddorp moet er natuurlijk worden gerangeerd om de trams klaar te zetten voor vertrek. Terwijl de stoomlocomotieven worden bevoorraad, rangeert de M67 telkens de reizigerswagens naar het juiste spoor. Naast een bord dat niets aan de verbeelding overlaat, zien we de motorwagen rangeren in een schitterend avondlicht.

Terwijl de dag al ver is gevorderd, blijven de trams toch nog even rijden. Ondertussen staat de zon laag genoeg om ons al op een mooi avondlicht te trakteren wanneer locomotief 50 met een reizigerstrein naar West Repart rijdt. Met dank aan de machinist die op het juiste moment enkele scheppen kolen op het vuur heeft gegooid.

Hoewel het RTM gedurende drie dagen volgens een intensieve dienstregeling rijdt, wordt er door uw webmaster bewust voor gekozen om op vrijdag dit prachtige museum te bezoeken. Vandaag worden er immers enkele avondtrams ingelegd om zo bezoekers de kans te geven om vanuit de tram te kijken naar de ondergaande zon. Rond acht uur 's avonds vertrekt loc 54 met een lege passagierstrein tot Port Zélande. Wat later zal een tweede tram (gesleept door de 'Meeuw') volgen met de reizigers die in Port Zélande op de stoomtram zullen overstappen. Bij het vertrek uit Ouddorp staat de zon bijna recht achter de stoomtram, maar gelukkig weet een boom daar wel raad mee. Let zeker op de mooie schaduwpartij naast de tram.

Snel wordt van standpunt gewisseld terwijl de stoomtram door de keerlus rijdt. Wat een prachtig avondlicht wanneer loc 54 de remise weer nadert op weg naar Port Zélande. Als we even vergeten dat deze tramlijn puur museaal is en deze plek vroeger onder water lag, ziet het er allemaal toch wel érg authentiek uit.

Terwijl de stoomtram pauzeert aan het eindpunt, kunnen we op het nabijgelegen strand dit jonge verliefde koppeltje fotograferen terwijl ze van de ondergaande zon genieten. Het leven kan mooi zijn :)

Twee meisjes op het strand... Maar ze lezen geen modebladen, want ze hebben het veel te druk met volleyballen.

Het is na halftien 's avonds wanneer loc 54 aan het eindpunt van de tramlijn omloopt alvorens de laatste terugrit naar Ouddorp aan te vatten. De Sint-Bernard maakt zich meer zorgen over de twee fotografen dan over de passerende stoomlocomotief.

Vlakbij de halte te Port Zélande zien we de 54 met haar reizigers- en goederentram passeren terwijl de lucht boven de Noordzee een schitterend kleurenspel toont. We schrijven 21u52, de langste dag van het jaar is nog bijna een maand weg.

De laatste doet het licht uit... Om 22u15 volgt op blokafstand na de stoomtram nog de 'Meeuw' (MD1805) met een reizigerstram naar Ouddorp. Wat een manier om de dag af te ronden... Bijzonder goedgezind wordt ons hotel opgezocht, met het goede voornemen om zeker nog terug te komen naar dit bijzonder toffe museum.

De dag erna (27/5/17) bevinden we ons terug aan de museumspoorlijn van de Stoomtrein Goes Borsele. Hier vindt het evenement 'Sporen naar het Verleden' plaats, waaraan enkele gastlocomotieven deelnemen zoals de voormalige NS2225 (Stichting Museum Materieel Railion). We zien deze fraai gerestaureerde loc met een goederentrein op weg van Goes naar Hoedekenskerke bij passage van 's Gravenspolder.

Nabij Hoedekenskerke ontmoeten we dezelfde trein opnieuw. Een boom zorgt voor wat verkoeling en een leuk fotomotief wanneer de diesel rochelend optrekt nadat de machinist zich heeft vergewist dat een nabijgelegen overweg gesloten is.

In Hoedekenskerke-Goederen aangekomen, moet de 2225 omlopen. De loc heeft een pak meer paardekracht dan de herbivoor rechts in beeld. Die buigt dan ook eerbiedig het hoofd voor de fraaie dieselveteraan.

Ook de voormalige NS8811 is weer van de partij. Zij mag de goederenwagens van de vorige foto's weer naar Goes brengen. We zien haar nabij Kwadendamme bij het passeren van een Massey Ferguson 35.

Terwijl de goederentrein lang halthoudt in het station van 's-Gravenpolder-'s-Heer Abtskerke (om enkele reizigerstreinen door te laten) hebben we alle tijd om een Bulgaarse stoomtreinmachinist op te pikken in het station van Goes. We hebben deze toffe gast in Bulgarije leren kennen tijdens een stoomsafari en nu is hij op bezoek bij zijn ouders (die in Zeeland wonen). We moeten ons niet echt haasten en zijn nog netjes op tijd terug om de trein net voorbij het stationnetje te zien passeren. Hilariteit alom wanneer hij zegt dat hij tien jaar geleden bij de SSN nog heeft meegeholpen aan de restauratie van een identieke loc en wij hem vertellen dat dat deze loc is.

In de namiddag mag de 8811 nog een tweede keer met de goederentrein op pad. We zien haar bij het verlaten van Goes op weg naar Hoedekenskerke. Als je je realiseert in welke omgeving we ons bevinden, dan mag het bijna een wonder heten dat alle moderne elementen uit beeld kunnen worden gehouden.

Uiteraard mag je geen spectaculaire hellingen verwachten op deze polderlijn. Haar charme ligt in het feit dat ze grotendeels in zeer landelijk gebied ligt. Zo ronden we deze reportage dan ook af in de buurt van Kwadendamme wanneer we de 8811 nog een laatste keer met haar fraaie goederentrein naar Hoedekenskerke zien passeren. Of we in de toekomst nog vaker naar het verleden gaan sporen? Vast en zeker!

Loc 54 rijdt van Ouddorp naar West Repart op het dubbelsporige traject nabij de keerlus, 26 mei 2017.

Schitterend gerestaureerde M67 met goederentram tijdens rit van wisselplaats naar Ouddorp remise, 26 mei 2017.

Loc 50 tijdens rit van Ouddorp naar West Repart in schitterend avondlicht, 26 mei 2017.

8811 met goederentrein van Goes naar Hoedekenskerke. Goes, 17 mei 2017.